Eurobond Vergi Sözlüğü

Eurobond kupon dönemleri arasında alım-satım yapıldığında, alıcı bir önceki kupon ödeme tarihinden itibaren birikmiş faizi satıcıya ayrıca öder. Bu tutar temiz fiyatın üzerine eklenerek 'kirli fiyat' (dirty price) oluşturur.

Birikmiş faiz, satıcı açısından menkul sermaye iradı (MSİ) niteliğindedir ve kupon geliriyle birlikte beyan sınırına dahil edilir. Alıcı açısından ise bir sonraki kuponun matrahından düşülebilen maliyet unsurudur.

EurobondPro hesaplayıcısı şu an tam kupon dönemlerini esas alır; birikmiş faiz (pro-rata) hesabı gelecek güncellemelerde eklenecektir.

Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan veya bir takvim yılı içinde Türkiye'de sürekli olarak 6 aydan az kalan gerçek kişiler dar mükellef sayılır (GVK Md. 3–4).

Çalışma ya da oturma izni alarak yurt dışında 6 aydan fazla yaşayan Türk vatandaşları da dar mükellefiyet kapsamına girer. Türk vatandaşı olmak tek başına tam mükellefiyet doğurmaz; belirleyici olan ikamet evidir.

Dar mükelleflerin eurobond faiz geliri tevkifatsızdır ve beyan edilmez. Ancak eurobond alım-satım kazancı gibi tevkifata tabi olmayan gelirler için elde etme tarihinden itibaren 15 gün içinde münferit beyanname verilmesi zorunludur (GVK Md. 101/4).

Değer artış kazancı, eurobondun satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki olumlu farktır. GVK Madde 80 kapsamında beyan edilir.

Kupon gelirinden temel farkı: beyan sınırı yoktur. 2006 öncesi ihraçlarda 280.000 ₺ istisna uygulanır; sonrasında istisna yoktur.

Döviz cinsinden tutulan eurobondlarda kur farkından doğan kazanç da değer artış kazancının parçasıdır — satış ve alış farklı kurlarla TL'ye çevrilir.

Eurobond, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın uluslararası sermaye piyasalarında yabancı para birimi (USD veya EUR) cinsinden ihraç ettiği uzun vadeli borçlanma senedidir.

Yurt içinde halka arz edilmezler; Euroclear veya Clearstream gibi uluslararası takas merkezlerinde işlem görürler. Türk bireysel yatırımcılar genellikle aracı kurumlar vasıtasıyla erişir.

Eurobondlar kupon ödemelerini sabit aralıklarla (çoğunlukla altı ayda bir) yapar ve vade sonunda nominal değeri iade eder.

FIFO (First In, First Out), bir menkul kıymetten farklı tarihlerde ve fiyatlardan birden fazla alım yapıldığında satılan payın maliyetini belirlemek için kullanılan standarttır.

Türk vergi mevzuatında menkul kıymet satışları FIFO esasıyla eşleştirilir. Örneğin Ocak'ta 10.000 USD ve Mart'ta 5.000 USD alınan aynı ISIN'den Nisan'da 8.000 USD satışı yapılırsa, satılan 8.000 USD'nin tamamı Ocak alımıyla eşleşir.

FIFO eşleştirmesi endeksleme oranını da etkiler: önce alınan lotun ÜFE oranı farklı olacağından maliyet ve vergi tutarı değişir.

Konut, işyeri, arsa gibi taşınmazlardan elde edilen kira gelirleri gayrimenkul sermaye iradı sayılır (GVK Md. 70). Menkul sermaye iradından (eurobond faizi, temettü) bağımsız bir gelir unsurudur; 330.000 ₺ MSİ beyan sınırına tabi değildir.

2025 yılı konut kira istisnası 47.000 ₺'dir (GVK Md. 21). İşyeri kirasında bu istisna uygulanmaz. Kiracı kurum veya ticari işletme ise brüt kira üzerinden %20 stopaj kesilir; bu stopaj beyannamede mahsup edilir.

Kira geliri için gider indirimi iki yöntemle yapılır: gerçek gider (belgelenmiş giderler) veya götürü gider (%15 oranında). Aynı yıl eurobond veya başka gelir nedeniyle beyanname veriliyorsa kira geliri de o beyannameye eklenir. Bu durum GVK 103 tarifesinde dilim etkisi yaratabilir.

GVK Madde 22/1'e göre tam mükellef kurumlardan (Türkiye'de kayıtlı şirketlerden) elde edilen kâr payının yarısı gelir vergisinden istisnadır. Kalan yarı, diğer menkul sermaye iratlarıyla toplanarak beyan edilir.

İstisna yalnızca tam mükellef kurumların dağıttığı temettüye uygulanır. Yabancı kurum hisselerinden (ABD, Avrupa borsaları) elde edilen temettüde bu istisna geçerli değildir; brüt tutarın tamamı beyan edilir.

Eurobond faizi için GVK Md. 22/2 kapsamında benzer bir istisna 2006 öncesinde geçerliydi; ancak GİB'in Şubat 2026 rehberi bu istisnayı eurobond kuponu için uygulanamaz olarak teyit etmiştir. GVK Md. 22/1 (temettü istisnası) ile karıştırılmaması gerekir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 22. maddesinin 2. fıkrası, belirli menkul sermaye iratları (kâr payı, yatırım fonu gelirleri vb.) için %50 istisna öngörmektedir.

GİB'in Şubat 2026 tarihli resmi rehberine göre (Yayın No: 584, s.28) Hazine eurobond faiz gelirine bu istisna uygulanmamaktadır. Brüt TL gelirin tamamı vergi matrahı alınır.

Örnek (GİB s.29): 420.000 ₺ brüt eurobond faizi → istisna uygulanmaz → matrah 420.000 ₺ → hesaplanan vergi 82.400 ₺.

GVK'nın 80. maddesi, menkul kıymet alım-satım kazançlarını değer artış kazancı olarak tanımlar. Eurobond alıp satarak elde edilen kâr bu madde kapsamında beyan edilir.

Kupon gelirinin aksine, değer artış kazancında herhangi bir beyan sınırı yoktur. Kazanç 1 TL dahi olsa yıllık beyanname vermek zorunludur.

Zararlar aynı yıl içindeki diğer değer artış kazançlarından mahsup edilebilir; ancak kupon gelirine mahsup edilemez.

GVK Mükerrer Madde 81, menkul kıymet alım-satımında elde etme maliyetinin Yİ-ÜFE (Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi) ile güncellenmesine izin verir.

Endeksleme hakkı ancak alış ayından satış ayına kadar geçen sürede ÜFE artışı %10 veya üzerinde olduğunda uygulanabilir. Bu eşiğin altındaysa maliyet nominal kalır.

2006 öncesi ihraçlı eurobondlarda %10 eşiği aranmaz; endeksleme şartsız uygulanır.

ISIN (International Securities Identification Number), ISO 6166 standardına göre atanan 12 karakterlik koddur. İlk iki harf ülke kodunu (örn. TR = Türkiye, US = ABD, XS = Euroclear), sonraki dokuz hane tahvil kimliğini, son hane ise doğrulama basamağını içerir.

Aynı ihraççının farklı vade veya kupon oranına sahip her eurobondu ayrı bir ISIN'e sahiptir. Vergi hesaplamalarında alış ve satış işlemlerini doğru tahvile eşleştirmek için ISIN kullanılır.

Örnek: US900123CX95 — 'US' öneki ABD kayıtlı, 'XS' öneki ise Euroclear/Clearstream aracılığıyla ihraç edildiğini gösterir.

Piyasa faiz oranları tahvilin kupon oranından yüksek olduğunda tahvil nominal altında yani iskontolu işlem görür. Tersi durumda primli işlem görür.

İskontolu eurobond satın alan yatırımcı, kupon gelirinin yanı sıra vadeye kadar tutarsa nominal ile alış fiyatı arasındaki farkı da kazanır. Bu farkın Türk vergi mevzuatındaki kesin sınıflandırması için uzman görüşü alınmalıdır.

Kirli fiyat, bir eurobond alımında yatırımcının bankaya veya aracı kuruma fiilen ödediği tutardır. Banka dekontlarında ve takas sistemlerinde (Euroclear, Clearstream) görünen fiyat budur.

Formül: Kirli Fiyat = Temiz Fiyat + Birikmiş Faiz. Vergi hesaplamalarında doğrudan kullanılmaz; önce birikmiş faiz ayrıştırılarak temiz fiyata ulaşılır.

Örnek: Temiz fiyat 97.105 USD, birikmiş faiz 1.895 USD → Kirli fiyat 99.000 USD. Yatırımcı 99.000 USD öder ama alım maliyeti vergi açısından 97.105 USD'dir.

Kupon, nominal değer üzerinden belirlenen yıllık faiz oranının periyodik olarak ödenen kısmıdır. Örneğin nominal 10.000 USD, yıllık %5 kuponlu bir tahvil her 6 ayda bir 250 USD öder.

Kupon ödemeleri Türk yatırımcılar açısından menkul sermaye iradı sayılır. GVK Madde 86/1-c kapsamında brüt TL gelir 330.000 ₺ beyan sınırını aşarsa yıllık beyanname verilmesi gerekir.

Kupon ödeme tarihleri tahvilin ihraç prospektüsünde belirlenir; piyasada işlem gören eurobondlarda bu tarihler değişmez.

Menkul kıymet, sahibine belirli haklar (faiz, temettü, oy hakkı vb.) tanıyan ve piyasada serbestçe alınıp satılabilen finansal araçtır.

Eurobondlar, Hazine'nin menkul kıymeti olarak GVK'da 'devlet tahvili ve hazine bonosu' kategorisinde değerlendirilir. GİB 2026 rehberine göre bu gelire indirim oranı veya istisna uygulanmaz.

GVK'nın 75. maddesi kapsamında menkul sermaye iradı; hisse temettüsü, tahvil faizi, repo geliri gibi sermayeden elde edilen gelirleri kapsar.

Eurobond kupon ödemeleri bu kategoridedir. Brüt TL gelirin tamamı matrah alınır; indirim/istisna uygulanmaz. Alım-satım kazancı ise farklı bir kategori olan 'değer artış kazancı'dır (GVK Madde 80).

Türkiye'de dar mükellefiyete tabi kişiler, tevkifat yoluyla vergilendirilmemiş gelirlerini Mart ayına kadar beklemeksizin elde ettikleri tarihten itibaren 15 gün içinde münferit beyanname ile bildirmek zorundadır.

Eurobond alım-satım kazancı tevkifatsız bir gelir olduğundan dar mükellefler için bu kural geçerlidir. Örneğin Aralık 2025'teki bir satıştan elde edilen kazancın 15 Ocak 2026'ya kadar beyan edilip vergisinin ödenmesi gerekir.

Yıllık beyanname ile verilen faiz gelirinden farklı olarak münferit beyanname, kazancın elde edildiği gün esas alınarak düzenlenir. Kaynak: GVK Md. 101/4; GİB Yayın No: 584, s.15.

Eurobondlarda nominal değer (face value / par value) genellikle 1.000 USD veya katlarıdır. Piyasa fiyatı nominalden farklı olabilir; nominal altı fiyatla alınan tahvil 'iskontolu', üstünde alınan 'primli' işlem görmüş sayılır.

Kupon oranı her zaman nominal değer üzerinden hesaplanır; piyasa fiyatı üzerinden değil. Bu nedenle iskontolu alımda efektif getiri (yield) kupon oranından yüksektir.

Vergi hesaplamalarında brüt TL gelir = (Nominal × Kupon oranı / Ödeme sıklığı) × TCMB kuru formülüyle bulunur.

Stopaj, vergi yükümlülüğünün gelir sahibine ödenmeden önce ödeme yapan kurum tarafından kesilip vergi dairesine yatırılmasıdır.

T.C. Hazine ihraçlı eurobondlarda kupon ödemeleri stopajdan muaftır (GVK Geçici Madde 67 kapsamı dışındadır). Bu nedenle yatırımcı kupon gelirini brüt alır ve beyanname yükümlülüğünü kendisi yönetir.

Eurobondlarda stopaj sıfır olduğundan beyan yükü tamamen yatırımcıya aittir; özellikle eşiği aşan yatırımcılar için dikkat gerektiren bir vergi planlaması konusudur.

Gelir İdaresi Başkanlığı, eurobond gelirlerinin TL'ye dönüştürülmesinde TCMB Döviz Alış Kuru'nun (ForexBuying) kullanılmasını esas alır.

Hafta sonu ve resmi tatil günlerinde TCMB kur yayımlamaz. Bu günlere denk gelen kupon ödemelerinde bir önceki iş günü kuru kullanılır.

Kupon ödemelerinde kupon ödeme günü kuru, alım-satım işlemlerinde ise işlem (valör) günü kuru esas alınır.

Tam mükellef kurumların dağıttığı temettü, GVK Md. 75/1 kapsamında menkul sermaye iradıdır. Brüt temettünün %50'si GVK Md. 22/1 uyarınca gelir vergisinden istisnadır; kalan %50 beyan edilir.

Temettü ödemesinde kaynakta %10 stopaj kesilir (GVK Geç. Md. 67). Bu stopaj, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir; fazla kesildiyse iade talep edilebilir.

Eurobond faizi ile birlikte beyan edilen temettünün %50'si, 330.000 ₺ MSİ beyan sınırı hesabına dahil edilir. Yabancı (dar mükellef kurum) hisselerinden elde edilen temettüde %50 istisna uygulanmaz; brüt tutarın tamamı beyan edilir.

Temiz fiyat, bir eurobondun birikmiş faiz (kıst getiri) ayrıştırılmış hâldeki piyasa fiyatıdır. Bloomberg, aracı kurum ekranları ve GİB hesaplamalarında referans alınan fiyat budur.

Alım-satım kazancı hesaplanırken alış maliyeti olarak temiz fiyat kullanılır. Yatırımcı kirli fiyatla (birikmiş faiz dahil) alım yapmışsa, ödediği birikmiş faiz tutarı düşülerek temiz fiyat bulunur.

Formül: Temiz Fiyat = Kirli Fiyat − Birikmiş Faiz. Primli/iskontolu alımlarda temiz fiyatın nominale göre konumu, sonraki kupon matrahlarını doğrudan etkiler.

Vade tarihinde kupon ödemesi ve nominal değer birlikte yatırımcıya ödenir. Bu tarihten sonra tahvil geçerliliğini yitirir.

Vergi açısından önem taşır: valör tarihi vade tarihine eşit ya da sonrasına girilemez. Ayrıca vadeye kadar elde tutulursa alım-satım kazancı değil yalnızca kupon vergisi gündeme gelir.

Eurobond işlemleri genellikle T+2 valörlüdür: emir günü (T) ile takas günü (T+2) arasında 2 iş günü vardır. Yatırımcının hesabına tahvil ve karşı tarafa para bu valör tarihinde geçer.

Vergi hesaplamalarında alış maliyeti valör tarihindeki TCMB kuruyla TL'ye çevrilir. Ayrıca valör tarihinden önceki kupon ödemeleri hesaba dahil edilmez — o dönem tahvil yatırımcıya ait değildi.

Banka ya da aracı kurumun ekstre tarihiyle valör tarihi farklı olabilir; daima valör tarihini esas alın.

2025 yılı GVK 103 tarifesi (yıllık beyan için):

• 158.000 ₺'ye kadar: %15

• 158.001 – 330.000 ₺ arası: %20

• 330.001 – 800.000 ₺ arası: %27

• 800.001 – 4.300.000 ₺ arası: %35

• 4.300.000 ₺ üzeri: %40

Eurobond matrahı ve varsa diğer beyan edilen gelirler bu tarifede birleştirilerek hesaplanır. Her dilim yalnızca o dilime giren tutar üzerinden vergilendirilir.

Eurobond bağlamında iki ayrı istisna söz konusudur:

1) Kupon geliri: İndirim/istisna uygulanmaz. Brüt TL gelirin tamamı matrahı oluşturur (GİB 2026 rehberi, s.28).

2) Değer artış kazancı istisnası (2006 öncesi ihraçlar): 2006 öncesi ihraçlı eurobondların satışında 2025 yılı için 280.000 ₺ kazanç vergiden müstesnadır. 2006 sonrası ihraçlarda bu istisna uygulanmaz.

Kupon gelirinde matrah = Brüt TL gelirin tamamı (indirim/istisna uygulanmaz, GİB 2026 s.28). Bu tutar yıllık 330.000 ₺ (2025) beyan sınırıyla karşılaştırılır.

Alım-satım kazancında matrah = Satış tutarı − [Endekslenmiş (veya nominal) maliyet] − Aracı kurum komisyonları. Zararlar varsa mahsup edilir.

Matraha uygulanan vergi oranı GVK 103 artan oranlı tarifesine göre belirlenir.

Türkiye'de tam mükellef gerçek kişiler, bir takvim yılında (1 Ocak–31 Aralık) elde ettikleri gelirleri ertesi yılın Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan eder.

Eurobond kupon matrahının 330.000 ₺'yi (2025) aşması veya herhangi bir alım-satım kazancı elde edilmesi durumunda beyanname zorunludur.

GİB'in 'Hazır Beyan' sistemi bazı durumlarda önceden doldurulmuş beyanname sunar; ancak eurobond hesaplamaları genellikle manuel olarak girilmelidir.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE), TÜİK tarafından aylık yayımlanan ve üretici fiyatlarındaki değişimi ölçen göstergedir. GVK Mükerrer Madde 81 kapsamında menkul kıymet satışında enflasyon düzeltmesi için kullanılır.

Endekslenmiş maliyet = Alış bedeli × (Satış ayından bir önceki ayın ÜFE endeksi ÷ Alış ayından bir önceki ayın ÜFE endeksi). Satış ayının değil bir önceki ayın endeksi esas alınır.

Endeksleme %10 eşiğini aşıyorsa vergiye tabi kazanç = Satış bedeli − Endekslenmiş maliyet. Eşiği aşmıyorsa = Satış bedeli − Nominal maliyet.