Enflasyondan kaynaklanan nominal kazancı vergi dışında bırakmanın yasal yolu. Doğru uygulandığında vergi yükünü önemli ölçüde azaltır.
Oran < 1,10
Endeksleme Yok
(2006+ ihraç)
Oran ≥ 1,10
Endeksleme Var
(her iki ihraç)
2006 Öncesi
Her Zaman
(%10 şartsız)
| Dönem | Yİ-ÜFE | 2020 Baz = 1,00 |
|---|---|---|
| Ara 2020 | 532.7 | ×1.00 |
| Ara 2021 | 1039.5 | ×1.95 |
| Ara 2022 | 2021.2 | ×3.79 |
| Ara 2023 | 3266.8 | ×6.13 |
| Ara 2024 | 3890.4 | ×7.30 |
* Veriler TÜİK Yİ-ÜFE'ye dayanmaktadır. Gerçek değerler için TÜİK sitesini kontrol edin.
Alış: Ocak 2022 · Satış: Aralık 2024
| Alış Maliyeti (TL) | 500.000 ₺ |
| Alış Öncesi Ay ÜFE (Ara 2021) | 1.039,5 |
| Satış Öncesi Ay ÜFE (Kas 2024) | 3.850,0 |
| Endeks Oranı | 3.850 ÷ 1.039,5 = 3,70 |
| Endekslenmiş Maliyet | 500.000 × 3,70 = 1.851.000 ₺ |
| Satış Tutarı (TL) | 1.900.000 ₺ |
| Endeksleme Olmadan Kazanç | 1.400.000 ₺ |
| Endekslemeli Net Kazanç | 49.000 ₺ |
| Vergi Farkı (yaklaşık) | ∼185.000 ₺ daha az vergi |
ÜFE endekslemesi neden vergiyi azaltır?
Enflasyon dönemlerinde TL bazında nominal kazancınız yüksek görünür ama bunun büyük kısmı gerçek bir servet artışı değil, sadece paranın değer kaybından kaynaklanır. ÜFE endekslemesi alış maliyetinizi enflasyona göre yukarı revize ederek sadece gerçek (reel) kazancın vergilendirilmesini sağlar.
Örnek
100.000 ₺'ye aldığınız eurobondu 3 yıl sonra 200.000 ₺'ye sattınız. Bu sürede enflasyon %80 arttı. Endekslemesiz: 100.000 ₺ kazanç vergilendirilebilir. Endekslemeli: maliyet 180.000 ₺'ye çıkar, sadece 20.000 ₺ gerçek kazanç vergilendirilebilir.
Kaynak: GVK Madde 81 atfıyla Madde 80
%10 artış şartı nasıl hesaplanır?
Endeks oranı = Satış işleminin yapıldığı aydan bir önceki ay ÜFE ÷ Alış işleminin yapıldığı aydan bir önceki ay ÜFE formülüyle hesaplanır. Bu oran 1,10'dan büyükse (yani %10'dan fazla artış varsa) endeksleme yapılır.
Örnek
Ocak 2022'de alış → Aralık 2021 ÜFE: 1.500. Aralık 2024'te satış → Kasım 2024 ÜFE: 3.300. Oran: 3300/1500 = 2,20. 2,20 > 1,10 → endeksleme yapılır. Maliyet 2,20 ile çarpılır.
Kaynak: GVK Madde 81; 257 Seri No.lu GVK Tebliği
2006 öncesi ihraçlarda %10 şartı var mı?
Hayır. 31.12.2005 ve öncesi tarihte ihraç edilen eurobondlar için ÜFE endekslemesinde %10 artış şartı aranmaz. Endeks oranı ne olursa olsun maliyet güncellenebilir. Bu özellik, düşük enflasyon dönemlerinde bile endeksleme imkânı tanır.
Örnek
2006 öncesi ihraçlı eurobondunuzda ÜFE yalnızca %5 artmış olsa bile endeksleme uygulayabilirsiniz. 2006 sonrası ihraçta bu durumda endeksleme yapılamazdı.
Kaynak: GVK Geçici 67/16; GVK eski Mükerrer 80
Farklı yıllarda alınan aynı eurobondda endeksleme nasıl yapılır?
Her alım lotu kendi alış tarihine göre ayrı ayrı endekslenir. FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) metoduyla satış hangi lota atanıyorsa o lotun alış tarihi ve fiyatı kullanılır. EurobondPro bu FIFO atamalarını otomatik olarak yapar.
Örnek
Lot 1: Ocak 2021 alış. Lot 2: Haziran 2023 alış. Eylül 2025'te satış → FIFO'ya göre önce Lot 1 satılmış sayılır. Lot 1 için Ocak 2021 öncesi ÜFE, Lot 2 için Haziran 2023 öncesi ÜFE baz alınır.
Kaynak: 257 Seri No.lu GVK Genel Tebliği
ÜFE endekslemesini otomatik uygulayın
EurobondPro, 2005–2025 arası tüm Yİ-ÜFE verilerini içerir. Her lot için endeksleme otomatik hesaplanır.
Hesaplayıcıya Git →