Bir eurobond kupon dönemleri arasında el değiştirdiğinde alıcı ve satıcı farklı vergi yükümlülükleriyle karşılaşır. Satıcı tahsil ettiği birikmiş faizi beyan eder; alıcı ödediği tutarı maliyet olarak kullanır.
RESMİ KAYNAK
Bu makale GİB Şubat 2026 Rehberi (Yayın No: 584) ve GVK Madde 75, 78 esas alınarak hazırlanmıştır. Kıst getiri konusunda kapsamlı bir GİB özelgesi henüz bulunmamaktadır; bu nedenle bazı hususlar yoruma açıktır.
⚠️ Özelge Beklenen Konu
Kıst getirinin vergisel niteliği GVK'da açıkça düzenlenmemiştir. GİB'in bu konuya özel rehber veya özelgesi henüz kamuoyuyla paylaşılmamıştır. Aşağıdaki açıklamalar GVK'nın genel ilkeleri ve mesleki yorumlara dayanmaktadır. Önemli miktarda işlem söz konusuysa mali müşavir görüşü alınması önerilir.
Eurobondlar genellikle yılda iki kez kupon öder. Bu ödeme tarihleri arasındaki bir günde tahvil alınıp satılırsa, son kupon tarihinden itibaren işlemiş olan faiz "birikmiş faiz" (accrued interest / kıst getiri) olarak adlandırılır ve alım-satım fiyatına eklenir.
ZAMAN ÇİZELGESİ
Kupon 1
Ödendi
Satış Günü
Birikmiş faiz ödenir
Kupon 2
Alıcı tam kuponu alır
BİRİKMİŞ FAİZ HESABI (BASİT FORMÜL)
* Eurobondlarda gün sayımı genellikle 30/360 veya Actual/360 bazındadır. Kesin tutar tahvil izahnamesinden doğrulanmalıdır.
Satıcının tahsil ettiği birikmiş faiz, fiilen bir kupon ödemesi olmasa da menkul sermaye iradı (MSİ) niteliğinde değerlendirilir (GVK Md. 75). Bu tutar aynı yılın diğer kupon gelirleriyle toplanarak beyan sınırıyla karşılaştırılır.
Satıcı Kuralları
SATICI SENARYOSU — HAZİRAN 2025'te SATIŞ
| Birikmiş faiz (USD) | 8.000 USD |
| TCMB kuru (satış günü) | 38,00 ₺ |
| Birikmiş faiz TL | 304.000 ₺ |
| Yıl içinde başka kupon geliri | 50.000 ₺ |
| Toplam MSİ | 354.000 ₺ |
| Beyan Sınırı (2025) | 330.000 ₺ → Aşıldı |
| Ödenecek Vergi (tahmini) | Hesaplanmalı |
Alıcının satın alırken ödediği birikmiş faiz, bir sonraki kupon gelirinden veya ilerideki bir satıştan doğacak değer artış kazancından düşülebilir. Bu sayede alıcı yalnızca kendi tutma süresine karşılık gelen faiz için vergi öder.
Seçenek A — Sonraki Kupondan Düşme
Bir sonraki kupon ödemesinde alıcı tam kuponu alır, ancak ödemiş olduğu birikmiş faizi brüt gelirden düşerek net kazancı hesaplar.
Brüt kupon: 50 USD × 38 ₺ = 1.900 ₺
Birikmiş faiz maliyeti: 25 USD × 38 ₺ = 950 ₺
Net MSİ: 950 ₺
Seçenek B — Satış Maliyetine Ekleme
Alıcı tahvili daha sonra satarsa, ödediği birikmiş faiz alım maliyetine eklenerek DAK matrahını düşürür.
Alım fiyatı: 980 USD
Birikmiş faiz ödendi: +25 USD
Toplam maliyet: 1.005 USD
💡 Alıcı İçin Temel Kural
Ödenen birikmiş faiz bir kez kullanılabilir — ya kupon gelirinden düşülür ya da satış maliyetine eklenir. Aynı tutar her ikisi için kullanılamaz.
Kaynak: GVK Md. 78 — maliyet bedeli ilkesi
| KONU | SATICI | ALICI |
|---|---|---|
| Birikmiş faizin niteliği | MSİ (kupon geliri) | Maliyet unsuru |
| Vergi etkisi | Beyan sınırına dahil edilir | Gelirden veya kazançtan indirilir |
| Stopaj (Hazine eurobondu) | %0 | — |
| Beyan sınırı (2025) | 330.000 ₺ (diğer MSİ ile) | Kendi sonraki kupon/satışında etkili |
| Kur | Tahsilat günü TCMB | Ödeme günü TCMB |
Hazine eurobondu: 10.000 USD nominal, %5 kupon (yılda 2 kez = 250 USD/kupon). Son kupondan 4 ay (120 gün) geçmiş. TCMB kuru: 38 ₺/USD.
BİRİKMİŞ FAİZ HESABI
| Nominal | 10.000 USD |
| Yarı yıllık kupon | 250 USD |
| Geçen gün (180 üz.) | 120 / 180 = %67 |
| Birikmiş faiz | 250 × (120/180) ≈ 167 USD |
| TL karşılığı (38 ₺) | 167 × 38 = 6.346 ₺ |
Satıcı — 2025 Yılı Etkisi
| Birikmiş faiz TL | 6.346 ₺ |
| Diğer MSİ (varsayım) | 60.000 ₺ |
| Toplam MSİ | 66.346 ₺ |
| Beyan gerekir mi? | Hayır (< 330.000 ₺) |
Alıcı — Sonraki Kupon (60 gün sonra)
| Brüt kupon alındı | 250 USD × 38 = 9.500 ₺ |
| Birikmiş faiz ödendi | −6.346 ₺ |
| Net MSİ | 3.154 ₺ |
| Beyan gerekir mi? | Toplam MSİ'ye eklenir |
Eurobond işlemlerinde iki farklı fiyat kavramı kullanılır. Bu ayrım hem alım-satım kazancı hesabında hem de kıst getiri tespitinde kritiktir.
TEMİZ FİYAT (Clean Price)
Birikmiş faiz dahil edilmeden oluşan piyasa fiyatıdır. Bloomberg, aracı kurum ekranları ve GİB hesaplamalarında esas alınan fiyat budur.
KİRLİ FİYAT (Dirty Price)
Yatırımcının fiilen ödediği tutardır. Temiz fiyata birikmiş faiz eklenince oluşur. Banka dekontlarında ve takas sistemlerinde bu fiyat görünür.
VERGİ HESABINDA HANGİ FİYAT KULLANILIR?
Alım-satım kazancı: Alış temiz fiyatı maliyet olarak alınır. Kirli fiyatla alınmışsa, birikmiş faiz düşülerek temiz fiyat bulunur.
Kıst getiri (MSİ): Satıcının tahsil ettiği birikmiş faiz tutarı menkul sermaye iradı olarak beyan edilir.
Primli/iskontolu alım: Temiz fiyatın nominale göre konumu, sonraki kupon matrahlarını etkiler (aşağıya bakın).
Piyasa faiz oranları kupon oranının üzerinde olduğunda eurobond nominalin altında işlem görür. Bu durumda alıcı her kupon döneminde tam kupon tutarını vergi matrahı olarak beyan eder; vadeye kadar tutarsa son kupon döneminde ek bir matrah doğar.
GERÇEK ÖRNEK — TÜRKİYE 2026 (ISIN: US900123CJ75, %4,25 Kupon, 6 AYDA BİR)
Her kupon 4.250 USD × ½ = 2.125 USD. Yatırımcı tuttuğu süre boyunca her kuponda 2.125 USD MSİ beyan eder. Vadeye kadar tutarsa son kupon döneminde matrah şöyle hesaplanır:
SON DÖNEM MATRAH (İSKONTOLU ALIM)
* Bu matrah TL'ye çevrilirken son kupon ödeme günündeki TCMB döviz alış kuru kullanılır. Kaynak: Ankara YMM Odası Eğitim Sunumu; GVK Md. 75/5.
Temel Kural
İskontolu alımda yatırımcı, tahvili nominale yakın fiyattan alan bir yatırımcıya göre son kupon döneminde daha yüksek vergi matrahıyla karşılaşır. Bu fark ekonomik olarak "iskonto getirisi"dir ve GVK kapsamında MSİ olarak vergilendirilir.
Kupon oranı piyasa faizinden yüksek olduğunda eurobond nominalin üzerinde işlem görür. Bu durumda fazla ödenen tutar (prim) kalan kupon sayısına bölünerek her kuponun matrahından düşülür — yani fiilen beyan edilen MSİ, tam kupon tutarının altında kalır.
GERÇEK ÖRNEK — TÜRKİYE 2027 (ISIN: US900123CL22, %6,00 Kupon, 6 AYDA BİR)
Her kupon 3.000 USD (6.000 USD yıllık × ½). İlk kupon döneminde matrah:
İLK KUPON MATRAHI (PRİMLİ ALIM)
Sonraki her kuponda (işlemiş faiz artık yok):
SONRAKİ KUPON MATRAHLARI
* Kaynak: Ankara YMM Odası Eğitim Sunumu (Sayfa 17-18); GVK Md. 75/5, 78.
Dikkat: Erken Satışta Maliyet Düzeltmesi
Primli alınan eurobond vadeye kadar tutulmadan satılırsa, alış maliyeti önceki kupon dönemlerinde düşülen prim tutarı kadar azaltılır. Yani: Düzeltilmiş Maliyet = Temiz Fiyat − (Düşülen Prim × Geçen Kupon Sayısı). Bu tutar satış kazancı hesabında maliyet olarak kullanılır.
Birikmiş faiz (kıst getiri) nedir?
Bir eurobond kupon ödeme tarihleri arasında el değiştirdiğinde, bir önceki kupon tarihinden itibaren işlemiş olan faize 'birikmiş faiz' veya 'kıst getiri' denir. Alıcı, tahvilin temiz fiyatına ek olarak bu tutarı da satıcıya öder. Böylece bir sonraki kuponu tam olarak alacak olan alıcı, aslında yalnızca kendi tutma süresine karşılık gelen faizi elde etmiş olur.
ÖRNEK
Yıllık %5 kupon, 1.000 USD nominal. Son kupondan 6 ay geçmiş: birikmiş faiz = 25 USD. Alıcı satıcıya temiz fiyat + 25 USD öder. Bir sonraki kupon tarihinde alıcı 50 USD kuponun tamamını alır; ancak net kazancı 25 USD'dir.
Kaynak: GİB Yayın No: 584, s.13; GVK Md. 75
Satıcı birikmiş faizi nasıl beyan eder?
Satıcının alıcıdan tahsil ettiği birikmiş faiz, fiilen bir kupon ödemesi olmasa da menkul sermaye iradı (MSİ) niteliğindedir. Satıcı bu tutarı, aynı yılın diğer kupon gelirleriyle toplayarak 330.000 ₺ beyan sınırıyla karşılaştırır. Sınır aşılırsa tamamı Mart ayında beyan edilir.
ÖRNEK
Satıcı Haziran 2025'te eurobond sattı. Birikmiş faiz 8.000 USD × 38 ₺ = 304.000 ₺. Yıl içinde başka 50.000 ₺ kupon geliri de var. Toplam 354.000 ₺ > 330.000 ₺ → beyan zorunlu.
Kaynak: GVK Md. 75; GİB Yayın No: 584, s.13
Alıcı ödediği birikmiş faizi nasıl kullanır?
Alıcının satın alırken ödediği birikmiş faiz, vergi hesaplamalarında maliyet unsuru olarak kullanılabilir. Bir sonraki kupon ödemesinden düşülebileceği gibi, satış gerçekleşirse alım maliyetine eklenerek alım-satım kazancını da azaltabilir. Bu sayede alıcı yalnızca kendi tutma süresine isabet eden faiz üzerinden vergi ödemiş olur.
ÖRNEK
Alıcı 25 USD birikmiş faiz ödeyerek aldı; 6 ay sonra 50 USD kuponun tamamını aldı. Vergiye tabi net kupon geliri: 50 − 25 = 25 USD × TCMB kuru.
Kaynak: GİB Yayın No: 584, s.13; GVK Md. 78
Kirli fiyat ile temiz fiyat arasındaki fark nedir?
Temiz fiyat (clean price), birikmiş faiz dahil edilmeden oluşan piyasa fiyatıdır ve alım-satım kazancı hesabında maliyet olarak kullanılır. Kirli fiyat (dirty price) ise temiz fiyata birikmiş faizin eklenmesiyle oluşur ve yatırımcının fiilen ödediği tutardır. Banka dekontlarında kirli fiyat görünür; vergi hesaplamalarında ise temiz fiyat esas alınır.
ÖRNEK
Eurobond temiz fiyatı 97.105 USD, birikmiş faiz 1.895 USD. Kirli fiyat = 99.000 USD. Yatırımcı bankaya 99.000 USD öder ama vergi hesabında alış maliyeti 97.105 USD olarak dikkate alınır.
Kaynak: GVK Md. 75, 78; Ankara YMM Odası Eğitim Sunumu
Primli alımda kupon matrahı nasıl düşer?
Temiz fiyat nominalin üzerindeyse (primli alım), ödenen fazla tutar kalan kupon sayısına bölünür ve her kuponda matrahtan düşülür. Bu sayede yatırımcı ekonomik olarak gerçek kazancı üzerinden vergi öder. Vadeye kadar tutulmadan erken satış yapılırsa, düşülen primler maliyet hesabına eklenerek alım maliyeti düzeltilir.
ÖRNEK
Temiz fiyat 104.105 USD, nominal 100.000 USD, kalan 4 kupon. Prim = 4.105 USD, kupon başına düşüm = 1.026 USD. Her kupon 3.000 USD iken vergiye tabi MSİ = 3.000 − 1.026 = 1.974 USD.
Kaynak: GVK Md. 75/5, 78; Ankara YMM Odası Eğitim Sunumu (s.17-18)
EurobondPro hesap makinesi kıst getiriyi hesaplıyor mu?
Platformumuzun mevcut motoru tam kupon dönemlerini esas almaktadır. Kıst getiri (pro-rata / accrued interest) hesaplama özelliği geliştirme aşamasındadır. Bu özellik eklendiğinde her iki taraf için de otomatik hesaplama yapılabilecektir.
ÖRNEK
Şu anda: tam kupon dönemleri üzerinden hesaplama. Yakında: kupon dönemleri arasında alım-satım için satıcı MSİ + alıcı maliyet düşümü otomatik hesabı.
Kaynak: EurobondPro platform notu
BU MAKALEDE GEÇEN TERİMLER
EurobondKuponBirikmiş FaizNominalVadeMenkul Sermaye İradıDeğer Artış KazancıMatrahBeyannameTCMB KuruStopajİskonto / PrimTemiz FiyatKirli FiyatKupon Verginizi Otomatik Hesaplayın
Kıst getiri hesabı geliştirme aşamasındadır. Tam kupon dönemleri için TCMB kurlarıyla hemen hesaplayın.
İLGİLİ MAKALELER